کاربرد ازت در گیاهان
کاربرد ازت در گیاهان ازت یکی از عناصری است که در طبیعت در
سطح گسترده پراکنده است. منبع اصلی ازتی که به وسیله
گیاهان استفاده میشود گاز N2 است که ۷۸ درصد هوا را
تشکیل می دهد ازت عنصری پویاست است که بین هوای
خاک و موجودات زنده در گردش است چرخه ازت را میتوان
به دو سیکل تفکیک :نمود در یک چرخه افزایش ازت طی
پروسۀ تثبیت و کاهش ازت طی پروسه دنيتريفيكاسيون
صورت میگیرد و در چرخۀ دیگر ازت در خاک طی پروسه های
معدنی شدن نیتریفیکاسیون و ایموبلیزاسیون انجام .گیرد
البته کاهش ازت از خاک میتواند از طریق متصاعد شدن
ازت یا آبشویی هم صورت گیرد این عنصر علاوه بر شرکت
در ساختمان پروتئین قسمتی از مولکول کلروفیل را نیز
تشکیل میدهد به همین دلیل بر اثر کمبود این عنصر به
خصوص در خاک هایی که از نظر مواد آلی فقیر هستند
بر اثر عدم تشکیل کلروفیل برگها زرد میشوند از آنجائی که
نیتروژن از عناصر متحرک در گیاه است علائم کمبود آن ابتدا
از برگهای مسن پائینی شروع که با افزایش شدت کمبود
این علائم در برگهای جوانتر نیز دیده میشود مارشنر
(۱۹۹۵ ازت عنصری مهم و حیاتی برای گیاه به شمار میرود
و عمدتا به صورت نیترات و در شرایط احیایی مقداری نیز به
شکل آمونیم جذب گیاه می.شود نیترات
ورودی به درون گیاه با مصرف کارمایه حاصل را انجام میدهد
کاربرد ازت در گیاهان
از سوخت ساز نوری و با دخالت آنزیمهای احیاء کننده به ازت
آمونیاکی تبدیل میشود ازت آمونیاکی با کربن پایهای ترکیب
و اسید گلوتامیک را میسازد و این اسید به نوبه خود به بیش
از ۱۰۰ نوع انزیم تبدیل می.شود اسیدهای آمینه مختلف از
طریق زنجیره پلی پپتیدی با یکدیگر پیوند حاصل کرده پروتئینها
را میسازند نیتروژن یکی از اجزای موجود در پروتئین است
که به صورت غذا ذخیره می.شود نیتروژن معمولا در بخشهای
دیگری از سلول مثل کلروفیل و
همچنین در ساختار آمینو اسیدها نیز وجود دارد
ترتیب قرار گرفتن این اسیدهای
آمینه در خط زنجیری به وسیله خصوصیات
ژنتیکی گیاه تنظیم می.شود.
پروتئینهایی که در سلولهای گیاهی به وجود می آیند
اکثرا جزء ساختمان آن نبوده بلکه
به عنوان آنزیمها در امر سوخت و ساز گیاه از
جمله احیای نیترات و ساخته شدن
دخالت می .نمایند این عنصر به عنوان یک
جزء تشکیل دهنده اسیدهای
آمینه و نوکلئیک ،پروتئینها ،پروتئیدها نوکلئوتیدها
و تعداد بیشماری از ترکیبات
ثانویه را تشکیل میدهند مثل آلکالوئیدها که
جزء مهم پروتوپلاسم هستند
ازت علاوه بر شرکت در ساختمانها قسمتی
از کلروفیل را نیز تشکیل میدهد
یک اتم ازت و چهار اتم کربن در حلقه های
درون کلروفیل جای گرفته اند که ازت از سویی با
اتمهای کربن و از طرفی با اتم منیزیم پیوند مشترک دارد
نتیجه کاربرد ازت در گیاه
لذا کمبود ازت سبب زرد شدن برگهای
پیر و در نهایت توقف رشد گیاه می.شود
از سوی دیگر پیامد زیادی مصرف
ازت رویش بیش از حد گیاه و به رنگ سبز
تیره در آمدن برگهاست ممکن است
زیادی ازت در صورتی که مقدار سایر
عناصر غذایی کم باشد دوره
رشد گیاه را طولانی تر کند و رسیدن
محصولات را به تأخیر اندازد زیرا
عرضه ازت با مصرف کربوهیدرات
رابطه معکوس دارد انباشتگی
کربوهیدارت ها در سلولهای رویشی
سبب افزایش ضخامت آنها
می.شود چنانچه ازت اضافی به گیاه برس
و شرایط رشد نیز مناسب
باشد کربوهیدراتها صرف ساختن
پروتئین شده و به همین علت
آب بیشتری جذب پروتوپلاسم شده
در نتیجه گیاه ترد و شکننده
می.شود زیادی ازت سبب ورس و
کاهش درصد قند در چغندر
قند گشته همچنین به دلیل آبدار کردن
پروتوپلاسم گیاه را در برابر
بیماریها و حمله حشرات حساس مینماید
مقدار ازت معمولا ۱ تا ۵ درصد
وزنی ترکیبات آلی را تشکیل میدهد
و همچنین نخستین عنصر
غذایی است که کمبود آن در خاکهای
مناطق خشک و نیمه خشک
مطرح میشود زیرا در این مناطق
مقدار مواد آلی که عمده ترین منبع ازت محسوب میشوند به
دلایل زیادی از جمله بارندگی اندک نبود تناوب زراعی مناسب
دمای ،زیاد رطوبت نسبی ،پایین پوشش گیاهی ناچیز اندک است
پویایی بسیار ازت در گیاه سبب میشود
که در زمان کمبود آن برگهای کاهش میدهد