وبلاک
شته چیست و چرا خطرناک است؟
شته چیست و چرا خطرناک است؟
شته چیست و چرا خطرناک است؟ اما شته حشرهای ریز به طول ۱ تا ۴ میلیمتر با بدن نرم و گلابی شکل است. رنگ آن میتواند سبز، زرد، سیاه،
قهوهای یا قرمز باشد. شته به دو صورت به گیاه خسارت میزند. خسارت مستقیم با مکیدن شیره گیاهی باعث بدشکلی، زردی و پیچیدگی برگ، ریزش
گل و غلاف و کاهش شدید رشد و عملکرد میشود. خسارت غیرمستقیم به این صورت است که شته ناقل ویروسهای خطرناکی مانند ویروس موزاییک و
ویروس کوتولگی است که درمان ندارند و کل مزرعه را نابود میکنند. همچنین شته با ترشح عسلک، زمینه رشد قارچ دودهای را فراهم میکند که سطح
برگ را پوشانده و فتوسنتز را مختل میکند.
شته چیست و راهکارهای مهم مقابله
مدیریت تلفیقی شته شامل چهار سطح پیشگیری، کنترل زراعی، کنترل بیولوژیک و کنترل شیمیایی است. در سطح پیشگیری، استفاده از بذرهای گواهی
شده و سالم، کشت ارقام مقاوم به شته و ویروسهای منتقله، رعایت فاصله کشت مناسب برای جلوگیری از تراکم بوته و تهویه مناسب، حذف علفهای
هرز میزبان شته در اطراف مزرعه و نصب تلههای زرد چسبنده به تعداد ۲۰ تا ۳۰ عدد در هکتار برای
پایش و شکار حشرات بالدار توصیه میشود.
در سطح کنترل زراعی، رعایت تناوب زراعی سه ساله با گیاهان غیرمیزبان مانند غلات، آبیاری منظم و جلوگیری از تنش خشکی و غرقابی (گیاه ضعیف
بیشتر مورد حمله شته قرار میگیرد)، استفاده متعادل از کودهای ازته (کود ازته زیاد باعث رشد شاخ و برگ نرم و جذب بیشتر شته میشود)، شخم
عمیق پاییزه برای از بین بردن تخمهای زمستانگذران و حذف و سوزاندن بقایای آلوده پس از برداشت، اقدامات مؤثری هستند. در سطح کنترل بیولوژیک،
رهاسازی دشمنان طبیعی شته بسیار مؤثر است. کفشدوزک هر کفشدوزک روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ عدد شته میخورد. بالتوری سبز لاروهای آن روزانه تا ۲۰۰
عدد شته مصرف میکنند. مگس سیریفید (مگس گل) لاروهای آن شکارچی ماهر شته هستند. زنبورهای پارازیتوئید تخم خود را در بدن شته میگذارند و
شته را از بین میبرند. برای استفاده از کنترل بیولوژیک، از سموم عریض الطیف که دشمنان طبیعی را میکشند خودداری کنید و شرایط مساعد برای
استقرار دشمنان طبیعی با کشت گیاهان گلدار در حاشیه مزرعه فراهم آورید. در سطح کنترل شیمیایی، زمانی استفاده میشود که جمعیت شته به
سطح اقتصادی خسارت رسیده باشد (بیش از ۵ تا ۱۰ شته در هر برگ). سموم مناسب شامل استامی پراید، پیمتروزین، ایمیداکلوپرید، پیریپروکسی فن و
دی متوات هستند.
زمان طلایی سمپاشی برای کنترل شته
زمان سمپاشی نقش حیاتی در موفقیت کنترل شته دارد. بهترین زمان سمپاشی صبح زود (قبل از طلوع آفتاب تا ساعت ۸ صبح) یا اواخر عصر (بعد از
ساعت ۶ عصر) است. در این ساعات، شتهها روی سطح برگ و شاخه فعال هستند و شکارچیان طبیعی (کفشدوزک و زنبور) فعالیت کمتری دارند.
همچنین از فرار حشرات بالدار جلوگیری میشود و سم پیش از تبخیر شدن، روی گیاه مینشیند.
مراحل حساس برای سمپاشی شامل مرحله اوایل آلودگی (بهترین زمان، وقتی اولین کلونیهای شته روی برگهای زیرین دیده میشود)، مرحله قبل از
گلدهی (سمپاشی در این مرحله خطری برای زنبور گرده افشان ندارد)، و مرحله طغیان (در صورت طغیان شدید، فواصل سمپاشی به ۵ تا ۷ روز کاهش
مییابد).
شرایط نامناسب برای سمپاشی: در دمای بالای ۳۰ درجه سانتیگراد (سم تبخیر و گیاه دچار تنش میشود)، هنگام وزش باد شدید (سم به خارج از مزرعه
میرود)، قبل از باران (سم شسته میشود) و هنگام فعالیت زنبورهای گرده افشان (برای حفظ آنها) از سمپاشی خودداری کنید.
مدت زمان لازم برای کنترل شته
مدت زمان کنترل شته به روش انتخابی بستگی دارد. با کنترل بیولوژیک (رهاسازی کفشدوزک) پس از ۳ تا ۷ روز کاهش جمعیت شروع و پس از ۱۰ تا ۱۴
روز کنترل کامل حاصل میشود. پایدار است و تا پایان فصل محافظت میکند. با سموم تماسی (مانند دی متوات) اثر از ۱ تا ۲ ساعت بعد شروع و پس از
۲۴ تا ۴۸ ساعت شتهها میمیرند. اما عیب آن این است که تخمها و شتههای محافظت شده در پیچیدگی برگ را نمیکشد و پس از ۵ تا ۷ روز نیاز به
تکرار دارد. با سموم نفوذی و سیستمیک (مانند استامی پراید و ایمیداکلوپرید) اثر پس از ۴ تا ۶ ساعت شروع و پس از ۴۸ تا ۷۲ ساعت کنترل کامل حاصل
میشود. جذب گیاه شده و شتههای پنهان در پیچیدگی برگ را نیز میکشد و دوره حفاظت ۱۰ تا ۱۴ روزه دارد.
فواصل تکرار سمپاشی: در آلودگی خفیف، یک نوبت سمپاشی کافی است. در آلودگی متوسط، دو نوبت با فاصله ۷ تا ۱۰ روز نیاز
است. در آلودگی شدید (طغیان)، سه تا چهار نوبت با فاصله ۵ تا ۷ روز و همراه با تناوب سموم توصیه میشود.
برنامه عملی کنترل شته در یک نگاه
روز اول: پایش مزرعه و تشخیص آلودگی – نصب تلههای زرد. روز دوم: اگر تعداد شته در هر برگ بیشتر از ۵ عدد بود، سمپاشی با استامی پراید صبح زود.
و روز سوم تا پنجم: بررسی برگها و مشاهده اثر سم. روز هفتم تا دهم: پایش مجدد – در صورت مشاهده شته زنده، سمپاشی نوبت دوم با ایمیداکلوپرید
(تناوب سم). روز چهاردهم: پایش نهایی – در صورت کنترل کامل، مزرعه را تا برداشت پایش هفتگی ادامه دهید.